Rodzina planuje rehabilitację dziecka, a dojazdów i codziennych obowiązków nie da się już łatwo pogodzić? W 2026 roku wsparcie asystenta można uzyskać w ramach programu realizowanego przez gminę lub powiat, o ile samorząd prowadzi nabór i ma dostępne miejsca.
W 2026 roku nadal działa program samorządowy, a nabór zależy od lokalnego realizatora
- Uprawnieni: dzieci w wieku od 2 do 16 lat z wymaganymi wskazaniami w orzeczeniu oraz osoby z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
- Limit roczny: zależnie od orzeczenia wynosi maksymalnie od 360 do 840 godzin, ale samorząd przyznaje wsparcie według potrzeb i dostępnych środków.
- Wniosek: składa się go u lokalnego realizatora, zwykle w OPS, MOPS, PCPR lub urzędzie wskazanym przez gminę albo powiat.
- Nowa ustawa: mimo zakończenia prac parlamentarnych nie należy utożsamiać jej z programem 2026; według informacji BON z października 2026 r. ustawa oczekiwała na podpis Prezydenta.
Program 2026 obejmuje także dzieci, ale samo orzeczenie nie wystarczy
Rodzic może wnioskować o wsparcie dla dziecka, które ukończyło 2 lata, a nie ukończyło 16 lat, jeśli orzeczenie zawiera wskazania w punktach 7 i 8. Dorośli mogą ubiegać się o udział przy orzeczeniu o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, także równoważnym na zasadach określonych w przepisach.
To jednak program wykonywany przez samorządy, a nie automatyczne prawo do określonej liczby godzin. Gmina lub powiat prowadzi nabór uczestników, ocenia zgłoszenia i organizuje usługę w granicach przyznanego finansowania. Zasady programu na 2026 rok opisuje Program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla JST, edycja 2026.
Asystent może wspierać między innymi przy samoobsłudze i higienie, przemieszczaniu się poza domem, prowadzeniu gospodarstwa domowego, komunikowaniu się oraz aktywności społecznej. W przypadku dziecka dobrze opisać konkretne sytuacje: dojazd na rehabilitację, udział w zajęciach czy wyjście do miejsca, w którym rodzic nie może stale towarzyszyć. Opis potrzeb pomaga odróżnić potrzebne wsparcie od samej ogólnej prośby o opiekę.
Limit godzin zależy od stopnia niepełnosprawności i jej sprzężenia
Najwyższy limit przewidziano dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności i niepełnosprawnością sprzężoną. Podane wartości są jednak maksymalnym limitem programu w roku kalendarzowym, a nie obietnicą przyznania tylu godzin konkretnej osobie.
| Sytuacja | Maksymalny limit w 2026 roku | Co zrobić |
|---|---|---|
| Znaczny stopień i niepełnosprawność sprzężona | 840 godzin | Opisz czynności, przy których potrzebne jest wsparcie, i zapytaj realizatora o przyznany wymiar. |
| Znaczny stopień bez wskazanej niepełnosprawności sprzężonej | 720 godzin | Dołącz orzeczenie i sprawdź lokalne kryteria kwalifikacji. |
| Umiarkowany stopień i niepełnosprawność sprzężona | 480 godzin | Upewnij się, że dokumentacja potwierdza wymagane przesłanki. |
| Umiarkowany stopień albo dziecko w wieku od 2 do 16 lat spełniające warunki orzeczenia | 360 godzin | Złóż kartę zgłoszenia do realizatora wskazanego przez gminę lub powiat. |
W praktyce limit nie przesądza, czy wsparcie zostanie przyznane w pełnym wymiarze. Samorząd rozpatruje potrzeby uczestnika i możliwości organizacyjne, dlatego rodzina powinna zapytać również o listę rezerwową, harmonogram usługi i sposób zgłaszania zmian. Jeśli zaproponowana liczba godzin nie wystarcza na wszystkie wyjścia, ustal z realizatorem, które potrzeby można objąć wsparciem w pierwszej kolejności.
Wniosek kieruj do lokalnego realizatora, nie do ministerstwa
Łatwo pomylić nabór samorządu z naborem o środki dla samorządu. W edycji 2026 to gminy i powiaty ubiegały się o pieniądze ministerialne, a osoba z niepełnosprawnością zgłaszała potrzebę udziału lokalnej jednostce albo organizacji realizującej program.
Najpierw sprawdź stronę gminy, OPS/MOPS lub PCPR i ustal, kto prowadzi usługę w miejscu zamieszkania. Poproś o aktualny formularz oraz listę załączników. Zazwyczaj potrzebna jest karta zgłoszenia i kopia orzeczenia, ale lokalny realizator może wymagać dodatkowych dokumentów lub stosować własny termin naboru.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Nie wiadomo, gdzie złożyć dokumenty | Program prowadzi wyznaczony samorządowy lub pozarządowy realizator. | Zadzwoń do OPS/MOPS albo PCPR i poproś o nazwę realizatora edycji 2026. |
| Nabór lokalny jest zamknięty | Może nie być wolnych miejsc, choć program trwa w danym roku. | Zapytaj o listę rezerwową, nabór uzupełniający lub możliwość zgłoszenia potrzeby w kolejnej edycji. |
| Orzeczenie nie zawiera wymaganych wskazań dla dziecka | Samo orzeczenie o niepełnosprawności może nie spełniać warunków tej edycji. | Sprawdź treść orzeczenia i dopytaj realizatora, czy w danej sytuacji można złożyć zgłoszenie. |
| Wymiar godzin jest niższy od oczekiwanego | Limit programu jest maksymalny, a przydział zależy od oceny potrzeb i dostępności usług. | Poproś o wyjaśnienie przydziału i zapytaj o tryb zgłoszenia zastrzeżeń obowiązujący u realizatora. |
Przygotowując zgłoszenie, opisuj czynności, a nie tylko diagnozę: jak często potrzebna jest pomoc, czego dotyczy i co utrudnia samodzielne wyjście lub udział w zajęciach. Uważam, że w przypadku rodzin taki opis jest bardziej użyteczny niż ogólne stwierdzenie, że potrzebna jest „stała opieka”, bo pokazuje, w jakich momentach asystent może odciążyć bliskich bez przejmowania decyzji za osobę z niepełnosprawnością.
Projekt nowej ustawy nie zastępuje programu realizowanego w 2026 roku
W obiegu mogą pojawiać się informacje o przyszłym systemie asystencji osobistej, który ma działać na podstawie ustawy. Trzeba oddzielić go od programu samorządowego: według informacji Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa oczekiwała na podpis Prezydenta i ogłoszenie w Dzienniku Ustaw, a wniosków w tym trybie jeszcze nie przyjmowano.
W praktyce oznacza to, że w sprawie wsparcia w 2026 roku należy kierować się zasadami edycji programu i informacjami od lokalnego realizatora, a nie zapowiedziami przyszłych uprawnień. Program ministerialny i asystencja ustawowa to odrębne ścieżki, z innymi warunkami przyznawania usług.
Gdy gmina lub powiat nie prowadzi naboru albo nie ma miejsc, dopytaj o organizacje pozarządowe realizujące usługę w okolicy oraz o planowany nabór na kolejną edycję. Informacje o tym, jak samorządy organizują wsparcie i kogo obejmuje program, można znaleźć także w ogłoszeniu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczącym edycji 2026.
Najpierw ustal, kto świadczy usługę w twojej gminie
Przy pierwszym kontakcie przygotuj orzeczenie, krótką listę codziennych potrzeb oraz przykładowy tygodniowy plan wyjść. Dzięki temu łatwiej ustalić, czy potrzebne jest wsparcie przy dojazdach, samoobsłudze, zajęciach dziecka czy kilku obszarach naraz.
Jeśli sprawa dotyczy dziecka, zapytaj też, jak realizator uzgadnia zakres asystencji z rodziną i placówkami, do których dziecko uczęszcza. Ten szczegół pozwala uniknąć nieporozumienia, że asystent przejmuje obowiązki rodzica lub terapeuty. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani informacji właściwego realizatora; przed złożeniem dokumentów potwierdź aktualne warunki w swojej gminie lub powiecie.
